Theo thông tin từ Bộ Công an và Cục Cảnh sát hình sự (C02), từ đầu năm 2024 đến nay, lực lượng chức năng đã tiến hành hàng chục chuyên án lớn nhỏ, triệt phá nhiều tổ chức tội phạm xuyên quốc gia núp bóng doanh nghiệp tư vấn tài chính để hoạt động tín dụng đen. Các tổ chức này thường thiết lập hàng trăm ứng dụng khác nhau trên kho ứng dụng hoặc phát tán qua các đường link APK nhằm tránh sự kiểm duyệt. Dưới đây là danh sách tổng hợp các nhóm app và ứng dụng cụ thể đã bị cơ quan chức năng triệt phá, khởi tố:

• Đường dây 300 app vay tiền do người nước ngoài cầm đầu (Triệt phá tháng 1/2024): Công an TP.HCM phối hợp cùng Cục C02 đã triệt phá một đường dây khổng lồ quản lý hơn 300 ứng dụng vay tiền khác nhau. Điển hình trong số này bao gồm các app như: Vaytocdo, Moreloan, VD online, Vay tiện lợi, Vay siêu tốc, CashVN, Vay nhanh 247... Đường dây này đã cho hàng trăm ngàn người vay với mức lãi suất lên tới 1.000% - 2.000%/năm.
• Nhóm app "Tín dụng ảo - Lãi suất thật" (Triệt phá tháng 3/2024): Công an TP Hà Nội khởi tố vụ án liên quan đến cụm ứng dụng: Great Vay, Vay Dễ Dàng, DongPlus, VayDong, Hỷ Tước... Nhóm này sử dụng chiêu trò giải ngân một phần (ví dụ vay 5 triệu chỉ nhận được 3 triệu, 2 triệu bị trừ vào phí dịch vụ và lãi tháng đầu) nhưng bắt người vay phải chịu lãi trên tổng số 5 triệu.
• Đường dây núp bóng công ty cầm đồ (Triệt phá tháng 5/2024): Lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An đã bóc gỡ đường dây hoạt động qua các web/app như: TienNgay (app giả mạo), VayTot, FastMoney (app giả mạo), Vay68... Nhóm tội phạm này không chỉ cho vay nặng lãi mà còn có hành vi cưỡng đoạt tài sản, khủng bố bằng cách gửi vòng hoa tang, quan tài đến nhà con nợ.
• Các app vay tiền thu thập trái phép dữ liệu cá nhân: Một loạt các app như AloVay, VayVang, KimNgưu, VayTienNgay... đã bị gỡ bỏ khỏi Google Play và App Store do hành vi đánh cắp danh bạ, tin nhắn, hình ảnh cá nhân của người dùng để bán cho bên thứ ba và phục vụ mục đích đòi nợ thuê.

Việc phân biệt giữa một ứng dụng tài chính hợp pháp (của các ngân hàng, công ty tài chính được Ngân hàng Nhà nước cấp phép) và một app tín dụng đen là cực kỳ quan trọng. Dù chúng có ngụy trang tinh vi đến đâu, các app tín dụng đen vẫn luôn bộc lộ những đặc điểm chung sau đây:

• Lãi suất "cắt cổ" ngụy trang dưới danh nghĩa "phí dịch vụ": Các app này thường quảng cáo lãi suất 0% cho lần vay đầu tiên hoặc lãi suất rất thấp (10-15%/năm). Tuy nhiên, chúng sẽ thu các loại phí vô lý như: phí thẩm định hồ sơ, phí quản lý tài khoản, phí giải ngân... Tổng các loại phí và lãi suất thực tế quy đổi có thể lên tới 500% đến hơn 2.000% một năm.
• Yêu cầu quyền truy cập dữ liệu cá nhân nhạy cảm: Một app hợp pháp chỉ yêu cầu quyền truy cập camera để chụp ảnh CMND/CCCD và ảnh chân dung. Trong khi đó, app tín dụng đen BẮT BUỘC bạn phải cho phép truy cập vào Danh bạ điện thoại, Nhật ký cuộc gọi, Thư viện hình ảnh và Tin nhắn SMS. Nếu từ chối, bạn sẽ không thể tiến hành vay.
• Giải ngân không đủ số tiền đã vay: Đây là chiêu trò phổ biến nhất. Ví dụ, bạn đăng ký vay 10.000.000 VNĐ, hệ thống báo duyệt nhưng số tiền thực nhận chuyển vào tài khoản ngân hàng của bạn chỉ là 6.500.000 VNĐ. Phần 3.500.000 VNĐ bị chúng tự động trừ đi gọi là "lãi thu trước" và "phí dịch vụ". Nhưng khi đến hạn trả, bạn vẫn phải trả đủ 10.000.000 VNĐ kèm theo tiền lãi phát sinh mới.
• Không có thông tin doanh nghiệp rõ ràng: Các app này thường không có địa chỉ văn phòng thực tế, không có mã số thuế, hoặc sử dụng mã số thuế của một công ty "ma" không liên quan đến lĩnh vực tài chính. Số điện thoại liên hệ thường là các số di động rác hoặc tổng đài ảo, không thể gọi lại được khi cần hỗ trợ.
• Thời hạn vay cực ngắn: Dù quảng cáo thời hạn vay từ 3 đến 6 tháng, nhưng thực tế các app này chỉ cho vay trong thời gian rất ngắn, thường là 7 ngày, 10 ngày hoặc tối đa là 14 ngày. Mục đích là để con nợ nhanh chóng rơi vào trạng thái mất khả năng thanh toán, từ đó áp dụng các mức phí phạt trả chậm khổng lồ (có thể tính theo giờ hoặc theo ngày).

Nhiều người tặc lưỡi vay tạm vài triệu đồng qua app vì nghĩ rằng số tiền nhỏ, vài ngày sau có lương sẽ trả. Tuy nhiên, họ không lường trước được rằng mình đang bước chân vào một vũng lầy không đáy. Hậu quả của việc vay tiền qua các app tín dụng đen không chỉ dừng lại ở vấn đề tài chính mà còn tàn phá cuộc sống cá nhân, danh dự và tinh thần của người vay.

Không ít trường hợp người vay rơi vào trầm cảm nặng nề, mất việc làm do công ty bị khủng bố điện thoại quá nhiều, gia đình ly tán, thậm chí có những nạn nhân đã chọn cách tiêu cực nhất là tự tước đi mạng sống của mình vì không chịu nổi áp lực từ các đối tượng đòi nợ thuê mạng. Đọc thêm về các hệ lụy này tại bài viết về tín dụng đen và vay app.

Nếu bạn nhận ra mình đã sa bẫy tín dụng đen, hoặc ứng dụng bạn đang vay vừa có thông tin bị cơ quan công an triệt phá, hãy bình tĩnh và thực hiện ngay các bước xử lý khủng hoảng sau đây để bảo vệ bản thân và gia đình:

1. Tuyệt đối KHÔNG vay app này để trả cho app khác: Đây là nguyên tắc sống còn. Việc vay thêm app mới chỉ khiến bạn chìm sâu hơn vào nợ nần. Hãy chấp nhận việc mình đang nợ và dừng ngay hành động "đào lỗ này lấp lỗ kia".
2. Tính toán lại số tiền gốc thực nhận: Bạn chỉ có trách nhiệm trả lại đúng số tiền gốc mà bạn đã thực nhận vào tài khoản ngân hàng, cộng với mức lãi suất tối đa theo quy định của pháp luật (20%/năm). Không thanh toán bất kỳ khoản phí phạt, phí gia hạn, phí dịch vụ vô lý nào khác. Nếu app đã bị bắt, hãy chờ thông báo từ cơ quan điều tra về việc xử lý khoản nợ gốc.
3. Chủ động thông báo cho người thân và bạn bè: Đừng giấu giếm. Hãy đăng một bài viết công khai trên mạng xã hội (Facebook, Zalo) thông báo về việc bạn bị đánh cắp thông tin, bị lừa đảo và cảnh báo mọi người không bấm vào link lạ, không chuyển tiền nếu có người mạo danh bạn. Đồng thời xin lỗi trước vì những phiền toái nếu họ bị các số máy lạ gọi điện làm phiền. Việc chủ động này sẽ giúp giảm thiểu tác động của chiêu trò bôi nhọ danh dự từ các app.
4. Bảo mật tài khoản cá nhân: Gỡ cài đặt ngay lập tức các ứng dụng vay tiền khỏi điện thoại. Thay đổi mật khẩu toàn bộ các tài khoản quan trọng (Email, Facebook, Zalo, Tài khoản ngân hàng). Cài đặt chặn cuộc gọi từ người lạ hoặc sử dụng các ứng dụng lọc cuộc gọi rác (như Truecaller).
5. Thu thập bằng chứng vững chắc: Không xóa tin nhắn hay lịch sử cuộc gọi đe dọa. Hãy chụp ảnh màn hình, ghi âm lại các cuộc gọi chửi bới, đe dọa, sao kê tài khoản ngân hàng thể hiện số tiền nhận và số tiền đã chuyển trả. Đây là những tài liệu, chứng cứ quan trọng để nộp cho cơ quan công an.

Hành vi cho vay nặng lãi, đe dọa, tống tiền, bôi nhọ danh dự của các app tín dụng đen là hành vi vi phạm pháp luật hình sự nghiêm trọng. Người dân khi là nạn nhân hoàn toàn có quyền và nghĩa vụ tố giác tội phạm để bảo vệ bản thân và cộng đồng. Để đơn tố cáo có hiệu lực và được xử lý nhanh chóng, bạn cần thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ tố cáo

• Đơn trình báo/tố giác tội phạm (nêu rõ sự việc: thời gian vay, số tiền vay, số tiền thực nhận, số tiền đã trả, cách thức bị đe dọa).
• Bản sao CMND/CCCD/Sổ hộ khẩu của người làm đơn.
• Các bằng chứng liên quan: Ảnh chụp màn hình giao dịch chuyển tiền, sao kê ngân hàng, ảnh chụp tin nhắn đe dọa, file ghi âm cuộc gọi khủng bố, đường link hoặc ảnh chụp các bài viết bôi nhọ trên mạng xã hội.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Bạn có thể nộp đơn tố cáo tại một trong các cơ quan sau:

• Cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an cấp Quận/Huyện) nơi bạn đang cư trú.
• Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) thuộc Công an cấp Tỉnh/Thành phố.
• Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05) - Đây là đơn vị chuyên trách xử lý các tội phạm trên không gian mạng, đặc biệt hiệu quả với các vụ án liên quan đến app vay tiền trực tuyến.

Ngoài ra, bạn cũng có thể gọi điện trực tiếp đến đường dây nóng của Bộ Công an hoặc Công an địa phương để phản ánh nhanh tình trạng bị khủng bố đòi nợ. Việc trình báo kịp thời không chỉ giúp bạn giải thoát khỏi sự kìm kẹp của tín dụng đen mà còn góp phần giúp lực lượng chức năng nhanh chóng tìm ra manh mối, triệt phá các tổ chức tội phạm này.

Để không rơi vào bẫy của các app vay tiền lừa đảo, điều quan trọng nhất là mỗi người cần xây dựng một kế hoạch tài chính cá nhân vững chắc và biết tìm đến các kênh hỗ trợ tài chính hợp pháp khi có nhu cầu cấp bách. Thay vì tìm đến tín dụng đen, bạn hãy cân nhắc các giải pháp an toàn sau:

• Vay tín chấp tại các Ngân hàng thương mại: Hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều có các gói vay tiêu dùng tín chấp với lãi suất ưu đãi (chỉ từ 12% - 18%/năm), thủ tục ngày càng được đơn giản hóa. Bạn chỉ cần chứng minh thu nhập qua bảng lương hoặc hợp đồng lao động.
• Sử dụng dịch vụ của các Công ty Tài chính được cấp phép: Các công ty như FE Credit, Home Credit, HD Saison... được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép hoạt động hợp pháp. Dù lãi suất có cao hơn ngân hàng một chút do rủi ro lớn hơn, nhưng mọi điều khoản về lãi suất, phí phạt đều minh bạch và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
• Sử dụng Thẻ tín dụng (Credit Card): Mở thẻ tín dụng là một giải pháp dự phòng tài chính tuyệt vời. Bạn được miễn lãi tối đa lên tới 45-55 ngày cho các giao dịch chi tiêu, mua sắm. Nếu có nhu cầu tiền mặt, bạn cũng có thể ứng tiền từ thẻ tín dụng với mức phí hợp lý.
• Vay mượn người thân, bạn bè: Hãy gạt bỏ sự e ngại khi thực sự gặp khó khăn. Một khoản vay nhỏ từ gia đình, bạn bè không bị tính lãi hoặc lãi rất thấp sẽ giúp bạn vượt qua giai đoạn khủng hoảng mà không phải đánh đổi sự bình yên của cuộc sống.

Tóm lại, tín dụng đen qua app là một vấn nạn nhức nhối để lại nhiều hệ lụy đau lòng. Việc trang bị kiến thức tài chính, nhận diện đúng các ứng dụng lừa đảo và biết cách xử lý khi gặp sự cố là tấm khiên bảo vệ tốt nhất cho bạn và gia đình. Đừng quên tham khảo thêm các bài viết chuyên sâu của chúng tôi tại chuyên mục tín dụng đen và vay app để luôn cập nhật những thông tin cảnh báo tội phạm tài chính mới nhất.